TSE Ürün ve Hizmet Belgelendirme, bir ürünün veya hizmet sunan iş yerinin ilgili standart, kriter veya mevzuat şartlarına uygunluğunun bağımsız değerlendirme faaliyetleriyle ortaya konulmasını sağlayan önemli bir uygunluk değerlendirme alanıdır. TSE'nin güncel hizmet yapısında Ürün Belgelendirme ile Hizmet Yeterlilik Belgelendirme ayrı başlıklar altında yürütülmektedir.

TSE Ürün Belgelendirme, bir ürünün ilgili Türk Standardına veya TSE tarafından belirlenen kritere uygunluğunun doğrulanması amacıyla yapılan belgelendirme faaliyetidir.

TSE'nin açıklamasına göre süreçte temel olarak:

• Üretim yerinin incelenmesi,
• Ürünün ilgili standarda/kritere göre muayene edilmesi,
• Gerekli deneylerin yapılması,
• Üretim ve ürün uygunluğunun değerlendirilmesi,
• Belgelendirme kararının verilmesi,
• Belgelendirme sonrasında düzenli gözetim

gibi aşamalar bulunur. TSE ürün belgelendirmesinde üretim yeri ve marka esas alınır ve belgeli kuruluşlar düzenli olarak gözetimden geçirilir.

Bir firma bir elektrikli cihaz üretiyorsa, yalnızca ürünün piyasada bulunması yeterli değildir. Ürünün tabi olduğu standardın belirlenmesi, üretim şartlarının incelenmesi ve ürünün gerekli deneylerden geçirilmesi gerekebilir.

Uygunluk sağlandığında ilgili ürün için TSE kapsamında belge düzenlenebilir.

Genel olarak süreç şu şekilde ilerler:

1. Ürünün belirlenmesi
Ürünün teknik özellikleri, üretim yeri ve marka bilgileri belirlenir.

2. İlgili standart veya kriterin belirlenmesi
Ürünün hangi Türk Standardı veya TSE kriterine göre değerlendirileceği tespit edilir.

3. Başvuru yapılması
TSE'nin ürün belgelendirme başvuru sistemi üzerinden başvuru gerçekleştirilir.

4. Dokümanların incelenmesi
Firma bilgileri, marka tescili, üretici bilgileri ve sektörün gerektirdiği belgeler incelenir.

5. Üretim yeri incelemesi
Üretim tesisinin ilgili şartları karşılayıp karşılamadığı değerlendirilir.

6. Numune alma ve deneyler
Gerekli durumlarda ürünlerden numune alınır ve ilgili deneyler gerçekleştirilir.

7. Uygunluk değerlendirmesi
Ürün ve üretim sürecinin ilgili standarda/kritere uygunluğu değerlendirilir.

8. Belgelendirme kararı
Uygunluk tespit edilirse belgelendirme kararı verilir.

9. Gözetim
Belgenin devamlılığı açısından belirlenen şartlara göre periyodik gözetim yapılır.

TSE'nin hizmet standartları tablosunda ürün belgelendirme hizmetinin tamamlanma süresi, ürün ve süreç özelliklerine bağlı olarak 1 ay–1 yıl aralığında gösterilmektedir.

TSE'nin güncel ürün belgelendirme hizmetleri kapsamında çeşitli belge ve uygunluk modelleri bulunmaktadır. TSE'nin resmi ürün belgelendirme sayfasında aşağıdaki başlıklar yer almaktadır:

En temel ürün belgelendirme türlerinden biridir.

TSE Belgesi, ürünün ilgili Türk Standardına uygunluğunu ifade eder.

TSEK Belgesi ise ürünün ilgili TSE kriterine uygunluğunun değerlendirilmesi kapsamında kullanılır. TSE, TSE markasını Türk Standardına Uygunluk Belgesi; TSEK markasını ise Kritere Uygunluk Belgesi olarak tanımlamaktadır.

Özellikle:

• Üreticiler,
• Sanayi kuruluşları,
• Makine üreticileri,
• Elektrik-elektronik firmaları,
• Yapı malzemesi üreticileri,
• Kimya sektörü,
• Gıda sektörü

açısından önem taşıyabilir.

TSE'nin ürün belgelendirme kapsamında yer alan özel belge türlerinden biridir. Ürünün ilgili değerlendirme kriterlerini karşılamasına yönelik belgelendirme modelleri arasında bulunur.

Ürünün ergonomik açıdan belirlenen kriterlere uygunluğunun değerlendirilmesine yönelik bir belgelendirme türüdür.

Özellikle kullanıcı ile doğrudan etkileşim içerisinde olan ürünlerde önem kazanabilir.

Elektrikli ve elektronik ürünler açısından uluslararası uygunluk değerlendirmesinde kullanılan önemli sistemlerden biridir.

Ürünlerin ilgili IEC standartlarına göre deneylerden geçirilmesi ve sonuçların uluslararası kabul gören CB sistemi kapsamında değerlendirilmesiyle ilişkilidir.

Elektrik ve elektronik ürünlerin belirli Avrupa uygunluk değerlendirme süreçleri kapsamında kullanılan belgelendirme modellerinden biridir.

Ürünün ilgili teknik şartları karşılamasına yönelik değerlendirmeleri kapsayabilir.

Elektromanyetik Uyumluluk (EMC) ile ilgilidir.

Bir elektrikli veya elektronik ürünün:

• Çevresine kabul edilemez elektromanyetik girişim yaymaması,
• Elektromanyetik etkiler karşısında belirli seviyede çalışmasını sürdürebilmesi

gibi kriterler açısından değerlendirilmesini ifade eder.

Elektronik ürün üreticileri açısından özellikle önemlidir.

Elektrikli ürünlerin belirli Avrupa standartlarına uygunluğunun değerlendirilmesinde kullanılan bir belgelendirme sistemidir.

Özellikle elektrikli ekipman ve aydınlatma ürünleri gibi alanlarda karşılaşılabilir.

Kablo ve benzeri elektrik ürünleriyle ilgili Avrupa harmonize standartları kapsamında kullanılan belgelendirme modellerinden biridir.

Özellikle kablo üreticileri açısından önem taşıyabilir.

Özellikle ahşap esaslı ürünler ve ilgili malzemelerde formaldehit emisyon seviyelerinin değerlendirilmesine yönelik belgelendirmedir.

İç ortam hava kalitesi ve ürün güvenliği açısından önem taşır.

Özellikle yapı malzemeleri açısından önemli bir uygunluk işaretidir.

Yapı ürününün ilgili ulusal teknik şartlara uygunluğunun değerlendirilmesi gereken durumlarda kullanılabilir.

TSE ürün belgelendirme hizmetleri içerisinde:

• Güvenli Yeşil Bina (GYB)
• Yeşil Sanayi Kuruluşu (YSK)
• Yeşil Sanayi Sitesi (YSS)

gibi sürdürülebilirlik odaklı değerlendirme ve belgelendirme modelleri de bulunmaktadır.

3.12. TSE Ürün Tip Sertifikası

Belirli ürün tipinin ilgili teknik şartlara uygunluğunun değerlendirilmesine yönelik sertifikasyon modelidir.

Özellikle teknik özellikleri standartlaştırılmış ürünlerde önem taşıyabilir.

TSE'nin ürün belgelendirme hizmetleri içerisinde G Mark belgelendirmesi de bulunmaktadır.

Özellikle bazı Körfez ülkeleri ve ilgili teknik düzenlemeler kapsamında ihracat yapan üreticiler için önem taşıyabilir.

Gıda ürünlerinin belirlenen glutensiz ürün kriterlerini karşılamasına yönelik belgelendirmedir.

Gıda üreticilerinin ürünlerinin belirli kriterlere uygunluğunu ortaya koymasına yardımcı olur.

TSE'nin güncel ürün belgelendirme listesinde:

• TSE Vegan Belgesi
• TSE Vejetaryen Belgesi

de yer almaktadır.

Bu belgeler, ürünlerin ilgili vegan veya vejetaryen kriterlerine uygunluğunun değerlendirilmesine yöneliktir.

TSE'nin ürün belgelendirme hizmetleri arasında SASO da yer almaktadır.

Özellikle Suudi Arabistan'a ihracat yapan firmalar açısından ilgili uygunluk ve ihracat süreçlerinde önem taşıyabilir.

Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır:

Ürün belgesi, üretilen ürünün uygunluğuna odaklanırken;

Hizmet Yeterlilik Belgesi, hizmet sunan iş yerinin ve sunduğu hizmetin ilgili standart veya kritere uygunluğuna odaklanır.

TSE bunu Hizmet Yeterlilik Belgelendirme (HYB) olarak tanımlamaktadır. TSE-HYB, tüketiciye hizmet sunan iş yerlerinin ve sunulan hizmetin ilgili Türk Standardı veya kritere uygun olduğunu gösteren belgelendirme modelidir.

TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi, bir işletmenin belirli bir hizmeti sunabilmek için gerekli altyapıya, personele, teknik donanıma ve hizmet şartlarına sahip olduğunu ilgili standard/kriter çerçevesinde ortaya koyan belgedir.

Özellikle:

• Yetkili servisler,
• Teknik servisler,
• Bakım-onarım işletmeleri,
• Bayiler,
• Satış sonrası hizmet kuruluşları,
• Çeşitli hizmet işletmeleri

için önemli olabilir.

TSE'nin güncel açıklamasına göre hizmet yeri belgelendirmesinde 800'den fazla aktif standart/kriter bulunmaktadır.

Hizmet belgelendirme, ürün belgelendirmeden farklı olarak hizmetin sunulduğu iş yerinin yeterliliğine odaklanır.

Başlıca uygulama alanları şunlardır:

Üretici veya ithalatçı firmanın ürünleri için satış sonrası teknik servis hizmeti veren işletmelerin belirlenen şartları karşılamasını amaçlar.

Örneğin:

• Beyaz eşya servisi
• Elektronik cihaz servisi
• Bilgisayar servisi
• Klima servisi
• Otomotiv servisi
• Makine servisi

gibi alanlar.

Belirli teknik hizmetlerin standartlara uygun biçimde gerçekleştirilmesini değerlendirmeye yöneliktir.

Müşteriye ürün satıldıktan sonra verilen:

• Bakım,
• Onarım,
• Teknik destek,
• Yedek parça,
• Garanti kapsamındaki işlemler

gibi hizmetlerin belirlenen şartlara uygunluğu açısından önemlidir.

Bir üretici veya ithalatçı, Türkiye'deki veya yurt dışındaki bayi ve yetkili servislerinin belirlenen hizmet şartlarını karşılamasını sağlayabilir.

TSE, HYB kapsamında kuruluşların yurtiçinde ve yurtdışında bulunan bayi ve yetkili servislerinin satış ve satış sonrası faaliyetlerinin hizmet kalitesinin değerlendirilmesini sağlamaktadır.

TSE belgelendirmesi, işletmeler açısından yalnızca bir belge alma işlemi olarak değerlendirilmemelidir.

Ürün veya hizmetin belirli teknik kriterlere göre değerlendirilmiş olduğunu gösterebilir.

Belgelendirme, özellikle teknik ürünlerde müşterinin satın alma kararını destekleyebilir.

Belgelendirilmiş ürün veya hizmet, rakipler karşısında farklılaşma sağlayabilir.

Bazı kamu veya özel sektör alımlarında ilgili belge veya uygunluk şartları aranabilir. Ancak her ihale için şartname özel olarak kontrol edilmelidir.

Bazı ürünlerde uluslararası pazarlara girişte uygunluk değerlendirmeleri ve ilgili teknik belgeler önemli olabilir.

Belgelendirme sürecindeki üretim yeri, ürün ve deney değerlendirmeleri işletmenin kalite süreçlerini geliştirmesine katkı sağlayabilir.

HYB özellikle servis ve satış sonrası hizmet sunan işletmelerin belirli kriterlere göre değerlendirilmesini sağlar.

Belgenin türüne göre şartlar değişmekle birlikte ürün belgelendirmesinde TSE'nin başvuru bilgilerinde şu tür belgeler yer almaktadır:

• Kuruluşun yasal statüsünü gösteren belge,
• İmza sirküleri,
• Marka tescil belgesi,
• Üretici ile başvuru sahibi farklıysa aralarındaki sözleşme,
• İlgili sektöre özgü izin ve belgeler,
• Gerekli başvuru dokümanları,
• İlgili ürünün teknik dokümanları.

TSE, ürün belgelendirme başvurularında gerekli belgelerin ürün ve sektör kapsamına göre değişebileceğini belirtmektedir.

Bu nedenle "her TSE belgesi için aynı evraklar gerekir" şeklinde düşünülmemelidir.

TSE belgesi almak için yalnızca başvuru yapılması yeterli değildir.

Temel mantık:

Başvuru → Standart/Kriter Belirleme → Doküman İncelemesi → Üretim/Hizmet Yeri İncelemesi → Muayene/Deney → Uygunluk Değerlendirmesi → Belgelendirme Kararı → Gözetim

şeklindedir.

Ayrıca her ürünün mutlaka TSE belgesi alması gerektiği düşünülmemelidir. Ürünün tabi olduğu mevzuat, teknik düzenleme, standart ve uygunluk değerlendirme yöntemi ayrıca belirlenmelidir. TSE de hangi yönetmelik ve kapsamda hizmet verdiğinin başvuru öncesinde kontrol edilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Tavuz Bilişim – TSE Ürün ve Hizmet Belgelendirme Danışmanlığı kapsamında işletmelere;

• TSE belge türünün belirlenmesi,
• Ürün/hizmet kapsamının analiz edilmesi,
• İlgili standart ve kriterlerin araştırılması,
• Başvuru dosyasının hazırlanması,
• Gerekli dokümanların kontrolü,
• Üretim veya hizmet yerinin belgelendirmeye hazırlanması,
• Denetim öncesi eksiklik analizi,
• Uygunsuzlukların giderilmesine yönelik aksiyon planı,
• TSE başvuru sürecinin takibi,
• Gözetim ve belge devamlılığı süreçlerinin takibi

gibi danışmanlık ve hazırlık hizmetleri sunulabilir.

Burada önemli bir husus, danışmanlık firmasının TSE adına belge düzenlemediği, belge kararının yetkili belgelendirme kuruluşu/TSE tarafından verildiğidir.